Gevoelige borsten, zware bloedingen, een humeur dat elke maand omslaat. Zoek je daarop, dan kom je al snel bij oestrogeendominantie uit, en vaak bij het advies om je lever te ondersteunen. Wat er zelden bij staat is dat je darmen een rol kunnen spelen in wat er met oestrogeen gebeurt, en hoe weinig we daar bij mensen nog over weten.
Wat oestrogeendominantie is, en wat niet
Oestrogeendominantie is geen erkende medische diagnose. Je vindt het niet in de officiële ziekteclassificaties en er is geen vaste labgrens waarbij een arts het vaststelt. Het begrip komt uit de orthomoleculaire en functionele hoek en beschrijft een verhouding: oestrogeen dat in verhouding tot progesteron relatief hoog is. Dat hoeft dus niet te betekenen dat je oestrogeen te hoog is.
Dat is geen reden om het meteen af te doen. De klachten die ermee worden verbonden, zoals pijnlijke borsten, PMS en zware bloedingen, zijn echt. Maar dezelfde klachten kunnen ook bij andere, wel te diagnosticeren dingen horen, zoals de overgangsjaren, de schildklier of aandoeningen aan de baarmoeder. Wie alles onder één label stopt, loopt het risico iets te missen. Daarom zie ik oestrogeendominantie als een hypothese om te onderzoeken. Voor het grotere plaatje van wat er achter cyclusklachten kan zitten, lees je de oorzaken van menstruatieklachten.
Wat je lever met oestrogeen doet
Je lijf maakt oestrogeen en moet het ook weer opruimen. Dat gebeurt grotendeels in de lever. Daar wordt oestrogeen in meerdere stappen omgebouwd tot vormen die in water oplossen, onder meer door er een stofje aan te koppelen (dat heet conjugatie). Zo kan het via de gal en de ontlasting, en deels via de urine, je lichaam verlaten.
Tot hier is het gewoon biologie uit het studieboek. Het leverwerk is alleen niet het einde van het verhaal.
Wat er daarna in je darmen gebeurt
Het oestrogeen dat je lever via de gal naar je darm stuurt, komt daar bacteriën tegen. Sommige maken een enzym dat bèta-glucuronidase heet. Dat enzym kan het koppelstukje er weer afhalen, waardoor het oestrogeen weer actief is en opnieuw door je darmwand in je bloed kan worden opgenomen. De verzameling darmbacteriën en genen die hierbij een rol speelt, heet het oestroboloom.
In een overzichtsartikel in Maturitas wordt je darmmicrobioom gezien als een van de belangrijke regelaars van het oestrogeen in je bloed. Het artikel beschrijft de route. Dat een bepaald dieet of supplement PMS vermindert, laat het niet zien.
Ook de richting is niet eenvoudig. Dezelfde review koppelt een verstoord, minder divers microbioom juist aan lagere oestrogeenwaarden. "Slechte darmen betekent te veel oestrogeen" is dus te simpel. De route bestaat en wordt onderzocht. Of hij bij jouw klachten iets verklaart, weten we niet.
Wat dit betekent voor PMS en een opgeblazen buik
Een sterk bewijs voor een directe link tussen het oestroboloom en PMS bij mensen ken ik niet. Het blijft een denklijn. Hoe die denklijn zich verhoudt tot een gevoelige buik rond je menstruatie, lees je in het stuk over PMS en een opgeblazen buik. Ik schreef eerder al over de leaky gut en de samenhang tussen je darmen en je hormonen. Beide zijn invalshoeken om naar je klachten te kijken.
Wat je er zelf mee kunt
- Houd een klachtendagboek bij. Schrijf drie maanden op welke klachten je hebt en wanneer in je cyclus. Het laat zien of het echt aan je cyclus hangt, en geeft je huisarts iets concreets.
- Ga naar je huisarts bij zware bloedingen of aanhoudende klachten. Bloedverlies dat je beperkt, bloedverlies buiten je menstruatie, aanhoudende buikklachten of een veranderd ontlastingspatroon vragen om een arts.
- Let op je ontlasting. Hardnekkige obstipatie bespreek je met je huisarts, ook los van je cyclus.
- Bouw vezels en plantaardige variatie geleidelijk op. In een kleine studie uit 1991 bij vrouwen voor de overgang zakte het oestrogeen in het bloed na tarwezemelen, maar niet na haver- of maïszemelen. Vezels zijn goed voor je darmen. Als middel om oestrogeen te sturen zijn ze niet bewezen.
- Wees voorzichtig met detoxkuren. Er is geen goed bewijs dat een sapkuur je lever beter laat werken. Regelmatig eten en genoeg slapen zijn een rustiger begin.
Over supplementen: magnesium komt in verhalen over PMS vaak voorbij, dus ik noem het hier. De magnesium van Modern Native gebruik ik zelf en beveel ik aan. Dat magnesium oestrogeen beïnvloedt, daar ken ik geen bewijs voor. Heb je een nierziekte of gebruik je medicijnen, bespreek het dan eerst met je arts.
Gebruik je hormonale anticonceptie of andere medicijnen? Stop daar niet zomaar mee omdat je een idee over oestrogeen hebt gelezen. Overleg altijd eerst met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Bestaat oestrogeendominantie echt?
Als officiële diagnose niet. Het is een begrip voor een verhouding tussen oestrogeen en progesteron. De klachten erachter zijn wel echt en verdienen onderzoek.
Kan ik oestrogeendominantie laten testen?
Er is geen vaste test of grenswaarde waarmee je dit vaststelt. Hormoonwaarden schommelen met je cyclus, dus bespreek met een arts wat testen in jouw situatie wel kan zeggen.
Is het oestroboloom bewezen?
Dat darmbacteriën oestrogeen kunnen activeren is bekend uit onderzoek. Dat het bij mensen PMS veroorzaakt, is niet aangetoond.
Helpen probiotica?
Voor cyclusklachten ken ik daar geen goed bewijs voor. Neem je ze, doe het dan voor je darmen.
Wil je dat iemand met je meekijkt naar je klachten, je darmen en je cyclus samen? Plan dan vrijblijvend een matchcall met me in.
