Je broek zit een week voor je menstruatie niet meer dicht, je bent prikkelbaar en je borsten doen pijn. Misschien dacht je dat je PMS hebt en dat je opgeblazen buik een los probleem is. Of dat je gewoon "veel last van je darmen" hebt. PMS en een opgeblazen buik komen op hetzelfde moment, en ze kunnen meer met elkaar te maken hebben dan je zou denken.
Een opgeblazen buik in de dagen voor je menstruatie is heel gewoon. Daardoor is het lastig te zien wanneer het meer is dan dat.
Wat weten we eigenlijk over buikklachten en je cyclus?
Meer dan je misschien verwacht. In een studie met zelf gerapporteerde gegevens uit een cyclus-app, ruim 33.000 cycli in totaal, gaven vrouwen vaker buikklachten zoals een opgeblazen gevoel en obstipatie aan in de tweede helft van hun cyclus, met en zonder PMS. Bij beide groepen hingen buikklachten en stemmingsklachten samen, in beide helften van de cyclus. Zo'n studie laat een samenhang zien, over de oorzaak zegt ze niets.
Het is dus geen verzinsel dat je buik meebeweegt met je cyclus. Ook als er niets mis is, verandert er in die weken iets in je spijsvertering. Waarom precies, is niet helemaal duidelijk. Een gangbare verklaring is dat progesteron de spieren in je darmwand ontspant waardoor je darmen trager werken, maar studies naar de darmpassage laten wisselende resultaten zien.
Waarom PMS en een opgeblazen buik één verhaal kunnen zijn
Dat de twee samen voorkomen, wil niet zeggen dat de ene klacht de andere veroorzaakt. Er zijn een paar manieren waarop ze elkaar kunnen raken.
De eerste is het best onderbouwd: ze reageren op dezelfde hormonale beweging. Als de hormonen in je tweede cyclushelft veranderen, merken zowel je hersenen als je darmen dat.
De tweede is stress. Een druk hoofd en een gespannen buik komen vaak bij elkaar. Hoe stress en je hormoonklachten precies verband houden, is nog maar deels bekend.
De derde is dat je darmen meespelen in hoe je lichaam met oestrogeen omgaat. Je lever zet oestrogeen om zodat het afgevoerd kan worden, en een deel komt via de gal in je darm. Daar kunnen bacteriën het weer activeren, waarna het opnieuw in je bloed kan komen. Dit heet het oestroboloom. Het is plausibel, maar niet bewezen dat het bij PMS een rol speelt. Hoe het werkt, lees je in het stuk over oestrogeendominantie en je darmen.
Heeft een leaky gut hier iets mee te maken?
In mijn blog over leaky gut schreef ik over de samenhang tussen je darmwand en je hormonen. Een kanttekening: een doorlaatbare darmwand heeft geen officieel medisch label, en dat een leaky gut PMS veroorzaakt is niet aangetoond. Wat ik wel de moeite waard vind, is bij cyclusklachten en buikklachten tegelijk die twee samen te bekijken in plaats van apart.
Dan hoort je opgeblazen buik bij hetzelfde gesprek als je PMS. Een breder beeld van wat er achter menstruatieklachten kan zitten, vind je bij de oorzaken van menstruatieklachten.
Wanneer een opgeblazen buik meer is dan PMS
Gaat je buik niet meer weg na je menstruatie? Heb je aanhoudende of toenemende buikpijn, bloed in je ontlasting, ongewild gewichtsverlies of is je ontlastingspatroon veranderd? Dan is je huisarts de eerste stap. Buikklachten kunnen bijvoorbeeld bij het prikkelbare darmsyndroom, een voedselovergevoeligheid of een andere aandoening horen die onderzocht moet worden.
Gebruik je hormonale anticonceptie of andere medicijnen, stop daar dan niet zomaar mee omdat je een verband tussen je buik en je hormonen vermoedt. Bespreek dat altijd eerst met je huisarts.
Wat je kunt doen, zonder regels
- Schrijf je buik mee in je cyclusdagboek. Noteer drie maanden per dag hoe opgeblazen je bent, hoe je ontlasting is en hoe je stemming is. Zo zie je of de klachten alleen in de tweede helft komen, of altijd.
- Kijk wat stress met je buik doet. Merk je dat je buik strakker wordt in drukke weken? Dan is rust, wandelen en een vast eetritme een logischer startpunt dan een nieuw supplement.
- Eet regelmatig, kauw rustig en bouw vezels geleidelijk op. Vezels kunnen je darmen helpen, maar te snel te veel geeft juist meer gas.
- Kies iets warms en eenvoudigs op de dagen dat je buik gevoelig is. Sommige vrouwen merken dat soep en gekookte groenten dan prettiger voelen dan rauwe salades. Probeer het uit.
- Neem je dagboek mee naar je huisarts als de klachten hardnekkig blijven. Dat maakt het gesprek concreter.
Warme bouillon past bij stap vier. Ik drink dagelijks een mok bottenbouillon, 's ochtends als warming-up of tussen de maaltijden door. Een kant-en-klare optie die ik aanbeveel is de bottenbouillon van Modern Native. Of het jouw darmen helpt, weet ik niet. Zie het als voeding die fijn kan zijn.
Veelgestelde vragen
Is een opgeblazen buik voor mijn menstruatie normaal?
Het komt heel vaak voor en hoeft op zich niets te betekenen. Het wordt een signaal om uit te zoeken als het erg hinderlijk is, niet verdwijnt na je menstruatie of samengaat met andere buikklachten.
Veroorzaakt een lekkende darm PMS?
Dat is niet bewezen. Er zijn aanwijzingen dat darmgezondheid en hormonen samenhangen, maar een directe oorzaak voor PMS is niet vastgesteld.
Helpt een bepaald dieet tegen PMS en een opgeblazen buik?
Er is geen dieet dat voor iedereen werkt. Regelmaat, voldoende eten en geleidelijk meer vezels zijn een veilig begin. Bij een vermoeden van voedselovergevoeligheid laat je beter een diëtist of huisarts met je meekijken dan dat je zelf veel weglaat.
Moet ik stoppen met de pil als ik denk dat mijn buikklachten met mijn hormonen te maken hebben?
Nee, en doe het zeker niet op eigen houtje. Stoppen kan je cyclus en je klachten veranderen. Bespreek het eerst met je huisarts.
Herken je dit, een buik en een humeur die elke maand tegelijk omslaan? Plan dan vrijblijvend een matchcall in, dan kijken we samen wat er bij jou speelt en wat een logische eerste stap is.
